printPDF

Stikstof- en fosfaatbalans voor landbouwgrond, 1980-2010

De aanvoer en overschotten voor landbouwgrond van stikstof en fosfaat zijn tussen 1986 en 2010 sterk afgenomen. De aanvoer van deze stoffen gebeurt voornamelijk via dierlijke mest en kunstmest.

 198019861990200020052006200820092010*
          
 kg N/ha       
Stikstof         
Aanvoer 1)447508429399350348326316326
w.v.         
 dierlijke mest190241210213191186188183190
 kunstmest240249200166138144119114116
 overig171719202118181920
Afvoer210243259217196205206201201
Overschot237265170182154143120115126
          
 kg P2O5/ha 2)       
Fosfaat         
Aanvoer 1)160176160126110108928084
w.v.         
 dierlijke mest115128114897979757176
 kunstmest3941383125251455
 overig778664444
Afvoer667374706563696465
Overschot9410386574544231520
 
Bron: CBS.CBS/aug11/0093
1) Exclusief depositie op landbouwgrond en ammoniakemissie uit dierlijke mest en kunstmest.
2) Omrekening fosfaat naar fosfor: 2,29 kg P2O5 is 1 kg P.
NB. Gegevens 2010 zijn voorlopig.

Ontwikkeling aanvoer en overschotten

Tot de invoering van milieuwetten die voor een vermindering van de nutriëntenoverschotten moesten zorgen, steeg het gebruik van stikstof en fosfaat in de landbouw. In 1986 bereikte de aanvoer een maximum.
Aanvankelijk zijn vooral het gebruik en overschot van fosfaat sterk afgenomen. Tussen 1986 en 2010 (voorlopig cijfer) is de aanvoer van stikstof gedaald met 36 procent en van fosfaat met 52 procent. De overschotten van deze stoffen zijn in deze periode verminderd met respectievelijk 52 en 81 procent. Ten opzichte van 2009 zijn de overschotten in 2010 (voorlopige cijfers) toegenomen met 10 procent voor stikstof en 33 procent voor fosfaat als gevolg van een hogere aanvoer met vooral dierlijke mest.
De afvoer met gewassen is behalve van de mate van bemesting en grondsoort ook afhankelijk van de weersomstandigheden. Jaarlijks kunnen de gewasopbrengsten door andere weersomstandigheden sterk van elkaar afwijken met als gevolg schommelingen in de overschotten.

Beleid

Tot 1998 heeft het mestbeleid zich vooral gericht op het terugdringen van het fosfaatgebruik. Om aan de Europese Nitraatrichtlijn te kunnen voldoen is in 1998 het mineralenaangiftesysteem (MINAS) ingevoerd. Deze is in 2006 vervangen door de nieuwe Meststoffenwet.
  •  
Referenties en relevante info

Referenties

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Stikstof- en fosforbalans voor landbouwgrond

Omschrijving

Ontwikkeling van de aanvoer (met dierlijke mest, kunstmest en overig), afvoer en overschot van de nutriënten stikstof en fosfor op landbouwgrond.

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Berekeningswijze

Het nutriëntenoverschot wordt bepaald door de aan- en afvoer van meststoffen.
Voor de berekening van het mineralenoverschot worden gegevens gebruikt uit diverse CBS-statistieken zoals milieustatistieken (dierlijke mest, afvalwater, luchtemissies en afvalstoffen) en landbouwstatistieken (oogstraming en graslandgebruik). Ook is een deel van de basisgegevens afkomstig uit externe bronnen zoals Emissieregistratie, Planbureau voor de Leefomgeving, Landbouw-Economisch Instituut, Blgg en Agentschap NL. Tenslotte wordt informatie geput uit literatuuronderzoek en worden enkele bedrijven telefonisch en/of schriftelijk benaderd voor gegevensverstrekking.
Meer informatie over de berekeningsmethode geeft het artikel Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006) en de website van de Emissieregistratie (meta-informatie) (Emissieregistratie, 2011).

Basistabel

Website van de Emissieregistratie (Emissieregistratie, 2011)

Geografisch verdeling

Nederland

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks

Achtergrondliteratuur

Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006) (korte methodenbeschrijving)
Mineralen in de landbouw, 1970 - 2009* (CBS, 2010)
Website van de Emissieregistratie (Emissieregistratie, 2011)

Opmerking

Als gevolg van nieuwe inzichten zijn voor de jaren vanaf 1990 de gegevens over de aanvoer, afvoer en overschot van stikstof gewijzigd ten opzichte van de gegevens in de vorige versie van deze indicator.

Betrouwbaarheidscodering

C (schatting, gebaseerd op een groot aantal (accurate) metingen; de representativiteit is grotendeels gewaarborgd)

Referentie van deze webpagina: CBS, PBL, Wageningen UR (2011). Stikstof- en fosfaatbalans voor landbouwgrond, 1980-2010 (indicator 0093, versie 12, 16 augustus 2011). www.compendiumvoordeleefomgeving.nl. CBS, Den Haag; Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag/Bilthoven en Wageningen UR, Wageningen.