printPDF

Balans van fosfor in de landbouw, 2009

Vooral via mengvoer voor het vee en kunstmest komen grote hoeveelheden fosfor de landbouw binnen. De afvoer geschiedt via dierlijke en plantaardige producten. Jaarlijks is er een overschot dat de bodem belast. Het fosforoverschot in 2009 is met 14 miljoen kg circa 35 procent lager dan in 2008.

fosfor balans landbouw 2009

Toelichting bij het stroomschema

Het stroomschema laat een vereenvoudigde weergave zien van de fosforstromen die in de landbouw optreden. Het beschrijft de aanvoerposten (boven in het schema), afvoerposten (onder in het schema) en retourstroom voor fosfor in de landbouw. Op basis van het schema kan de hoeveelheid fosfor worden berekend die via de landbouw in het milieu terecht komt (fosforoverschot).

Aanvoerposten

De aanvoerposten staan bovenin het stroomschema. Fosfor komt vooral via mengvoer en kunstmest de landbouw binnen. Daarnaast zijn er enkele kleinere aanvoerposten: "import ruwvoer", "dierlijke producten" en "luchtdeposities + overige". In 2009 is via alle aanvoerposten tezamen 80 miljoen kg fosfor in de landbouw terecht gekomen.

Afvoerposten

Onderin het stroomschema staan de twee belangrijkste afvoerposten. Fosfor verlaat de landbouw vooral via de afzet van dierlijke en plantaardige producten. Daarnaast vormt de netto export van mest een derde afvoerpost. In 2009 is via deze drie posten tezamen 66 miljoen kg fosfor uit de landbouw verdwenen.

Retourstroom binnen de landbouw

Voor fosfor kan binnen de landbouw één retourstroom worden onderscheiden: via gewassen als snijmaïs en gras wordt aan de landbouwgrond onttrokken fosfor als ruwvoer rechtstreeks teruggeleverd aan de veehouderij (41 miljoen kg fosfor).

Retourstromen buiten de landbouw

De retourstromen buiten de landbouw zijn niet in het stroomschema ingetekend. Via twee retourstromen die deels buiten de landbouw lopen, komt een deel van de dierlijke en plantaardige producten weer terug in de landbouw. Een deel van de landbouwproducten, zoals granen, wordt direct aan de mengvoederindustrie geleverd. Een ander deel bereikt de mengvoederindustrie en de veehouderij via de voedingsmiddelenindustrie. Het gaat daarbij om afval dat vrijkomt bij de verwerking van dierlijke en plantaardige producten. Van beide stromen wordt een groot deel weer als krachtvoer in de landbouw gebruikt. De rest wordt geëxporteerd of als diervoer buiten de landbouw afgezet.

Fosforoverschot

Het fosforoverschot in 2009 bedraagt 14 miljoen kg (aanvoer-afvoer) en is daarmee circa 35 procent lager dan in 2008. Dit overschot hoopt zich in de bodem op.
  •  
Referenties en relevante info

Referenties

Relevante informatie

  • Meer informatie over de balans van fosfor in de landbouw is te vinden in de databank StatLine van het CBS.
Technische toelichting

Naam van het gegeven

Balans van fosfor in de landbouw

Omschrijving

Grafische weergave van de balans voor fosfor in de landbouw in 2009 door middel van een vereenvoudigd stroomschema. In het schema zijn de diverse aanvoerstromen, afvoerstromen en retourstromen binnen de landbouw en de overschotten getekend waarbij voor elke stroom de hoeveelheid fosfor is aangegeven.

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Berekeningswijze

Er worden basisgegevens gebruikt uit diverse milieustatistieken (over dierlijke mest, afvalwater, luchtemissies en afvalstoffen), alsmede statistieken over de oogstraming, buitenlandse handel en de Nationale Rekeningen van het CBS. Ook is een deel van de basisgegevens afkomstig uit externe bronnen zoals Emissieregistratie, Planbureau voor de leefomgeving, Hoofdproductschap Akkerbouw, Landbouw-Economisch Instituut, Productschap Diervoeder, Rijkswaterstaat-Waterdienst, OSPARCOM, Blgg en Agentschap NL. Tenslotte wordt informatie geput uit literatuuronderzoek en worden enkele bedrijven telefonisch en / of schriftelijk benaderd voor gegevensverstrekking.

Basistabel

StatLine: Mineralen in de landbouw (sectorbalans) (CBS, 2011b)

Geografisch verdeling

Nederland

Andere variabelen

Hoeveelheid fosfor in plantaardige, respectievelijk dierlijke producten (uit binnenland) die afgezet zijn naar de mengvoederindustrie.

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks

Achtergrondliteratuur

Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006) (korte onderzoeksbeschrijving)
Mineralen in de landbouw, 1970-2010* (CBS, 2011a)

Betrouwbaarheidscodering

D (schatting op basis van een aantal metingen, expert judgement, een aantal relevante feiten of gepubliceerde bronnen terzake)

Referentie van deze webpagina: CBS, PBL, Wageningen UR (2011). Balans van fosfor in de landbouw, 2009 (indicator 0095, versie 12, 20 december 2011). www.compendiumvoordeleefomgeving.nl. CBS, Den Haag; Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag/Bilthoven en Wageningen UR, Wageningen.