printPDF

Wegverkeer: volumeontwikkeling en milieudruk, 1990-2012

Dankzij maatregelen zijn de emissies van fijn stof en stikstofoxiden gedaald bij een toegenomen aantal kilometers dat voertuigen afleggen. De emissie van kooldioxide neemt evenredig toe met het aantal verreden voertuigkilometers. Het betreft hier voorlopige cijfers gebaseerd op de jaarkilometrages van 2011 en het park van 2012.

Volume-ontwikkeling en milieudruk wegverkeer
Download figuurdata (MS Excel formaat)

Ontwikkeling emissie kooldioxide

Tussen 1990 en 2012 heeft de groei van de emissie van kooldioxide (CO2) door het wegverkeer vrijwel gelijke tred gehouden met de groei van het aantal voertuigkilometers.

Ontwikkeling emissie stikstofoxiden en fijn stof

De emissies van stikstofoxiden (NOx) en fijn stof door het wegverkeer zijn sinds 1990 jaarlijks gedaald, ondanks dat het aantal voertuigkilometers tussen 1990 en 2012 met 37 procent is toegenomen. Dit komt voor NOx vooral op het conto van de driewegkatalysator die sinds eind jaren tachtig als gevolg van emissienormstelling zijn intrede deed bij personenauto's en bestelauto's. De emissies van fijn stof (PM10) zijn in eerste instantie vooral verminderd door motor-technische optimalisaties. Een verdere reductie, met name na 2005, is bereikt door de toepassing van roetfilters. In 2011 konden bijna alle nieuwe dieselvoertuigen met een ingebouwde roetfilter worden geleverd. Daarnaast zijn in bestaande voertuigen roetfilters ingebouwd ("retrofit"). Eind 2012 waren ruim 80 duizend personen- en bestelauto's en bijna 27 duizend zware bedrijfsvoertuigen met een retrofit-filter uitgerust.

Ontwikkeling geluidhinder

Aan de afname van geluidhinder door wegverkeer tussen 1990-1997 is sinds enkele jaren een einde gekomen. De afname in het begin van de jaren negentig was een gevolg van geluidseisen aan nieuwe wegvoertuigen, het plaatsen van geluidsschermen en het toepassen van stiller asfalt (ZOAB). De toename sinds 1997 is een gevolg van het intensiever worden van het wegverkeer.

Oorzaken van emissies

Beleidsdoelstellingen

De algemene doelstelling van het beleid is om voor de gehele economie een afname van de emissies te realiseren naast een groeiend bruto binnenlands product (BBP). Voor het verkeer (wegverkeer plus overig verkeer) zijn in het vierde Nationaal Milieubeleidsplan de volgende taakstellingen geformuleerd (VROM, 2001):
  • De emissie van stikstofoxiden door verkeer en vervoer zou in 2010 moeten zijn teruggebracht tot 158 miljoen kg (het emissiecijfer in 2010 is 164 miljoen kg, waarvan 106 miljoen kg door het wegverkeer). Hiermee is niet voldaan aan de taakstelling.
  • Er zijn drie doelstellingen voor geluidhinder voor alle bronnen samen (industrie, weg-, rail- en vliegverkeer) vastgesteld, die samen een goede akoestische kwaliteit in 2030 moeten bewerkstelligen. Eén van deze doelstellingen houdt in dat in 2010 de grenswaarde van 70 dB(A) bij woningen niet meer overschreden mag worden. Een geluidsniveau van minder dan 45dB(A) geldt als zeer goed, een van meer dan 65 dB(A) als zeer slecht (I en M, 2012).
  •  
Referenties en relevante info

Referenties

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Wegverkeer: volumeontwikkeling en milieudruk

Omschrijving

Vergelijking van de ontwikkeling van het aantal voertuigkilometers door het wegverkeer versus de emissies van kooldioxide, stikstofoxiden en fijn stof door het wegverkeer en de ondervonden geluidhinder door wegverkeer.

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek, in samenwerking in de Emissieregistratie (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Planbureau voor de Leefomgeving, Centraal Bureau voor de Statistiek, Rijkswaterstaat-Waterdienst-Dienst Water en gebruik, Wageningen Universiteit-Alterra, Rijkswaterstaat-Leefomgeving, Agentschap NL, TNO, Deltares).

Berekeningswijze

De cijfers hebben betrekking op verkeersprestaties in Nederland, inclusief door buitenlanders. Het aantal voertuigkilometers, per voertuigcategorie, is gebaseerd op het aantal voertuigen en het gemiddelde jaarkilometrage.
Het basismateriaal voor het aantal Nederlandse wegvoertuigen is afkomstig van de Statistiek van het Motorvoertuigenpark van het CBS. Het CBS betrekt haar gegevens van de RDW Dienst Wegverkeer die van alle in Nederland geregistreerde wegvoertuigen informatie heeft over onder andere voertuiggewicht, brandstofsoort en bouwjaar.
De voertuigkilometers van Nederlandse voertuigen zijn uitgesplitst naar Nederlandse voertuigen op Nederlands grondgebied en Nederlandse voertuigen op buitenlands grondgebied. Daarnaast zijn er cijfers van de totale afstand afgelegd op Nederlands grondgebied. Hierbij is onderscheid gemaakt naar kilometers afgelegd door Nederlandse en buitenlandse voertuigen.
De verkeersprestaties van Nederlandse personenauto's, bestelauto's, vrachtauto's, trekkers en autobussen zijn berekend op basis van de gegevens uit het register van de Stichting Nationale Autopas (NAP). Er kan daarbij uiteraard geen onderscheid worden gemaakt tussen in het binnenland en in het buitenland gereden kilometers. Voor de hierboven genoemde uitsplitsingen alsook voor het berekenen van gegevens voor de jaren 1990 t/m 2000 zijn voor de voertuigkilometers door personenauto's, naast de informatie uit de NAP, diverse andere bronnen gebruikt, namelijk:
- Onderzoek verplaatsingsgedrag (OVG) en Mobiliteitsonderzoek Nederland (MON): Nederlandse voertuigen in Nederland
- Personen Auto Panel (PAP), dit onderzoek is beschikbaar t/m 1999
- Diverse bronnen van verkeerstellingen en toerismestatistieken.
Bij bestelauto's, vrachtauto's, trekkers en autobussen komt de extra informatie uit de volgende bronnen: - Statistiek van het wegvervoer
- Wegvervoergegevens van Eurostat
- BedrijfsVoertuigenEnquête (BVE), dit onderzoek is beschikbaar t/m 1993. Prestaties van buitenlandse bussen worden berekend met behulp van gegevens uit het Grensoverschrijdend toerwagenvervoer, het kilometrage is ontleend aan een onderzoek Inkomend toerisme. Meer informatie over de CBS-onderzoeken naar de verkeersprestaties van personenauto's, bestelauto's, vrachtauto's/trekkers en autobussen en de statistiek van het Motorvoertuigenpark.is te vinden in de themapagina's op de CBS-site. Er ontbreekt recente informatie over de verkeersprestaties van speciale voertuigen en tweewielers. In 2012 door het CBS een start gemaakt met een onderzoek naar de prestaties van speciale voertuigen op basis van de NAP-database en een panelenquête motor- en bromfietsen, waarvan in de 2e helft van 2013 de eerste resultaten beschikbaar komen. De verkeersprestaties van motorfietsen zijn momenteel gebaseerd op verouderde gegevens uit de statistiek Motorrijden in Nederland en van bromfietsen uit het Mobiliteitsonderzoek (OVG/MON). De meest recente in Statline gepubliceerde mobiliteits-gegevens gaan over 2007 (CBS, 2008a). Het Onderzoek Verplaatsingsgedrag (OVG) is in 2004 overgedragen aan de Adviesdienst Verkeer en Vervoer van Rijkswaterstaat en is voortgezet als Mobiliteits-Onderzoek Nederland (MON). Vanaf 2009 is bij het CBS het Onderzoek Verplaatsingen in Nederland (OviN) gestart, een doorlopend onderzoek naar de mobiliteit van de Nederlandse bevolking. Ieder jaar werken ongeveer 50 000 mee aan dit onderzoek. Totale vervoersprestatie van de Nederlandse bevolking per provincie (CBS, 2009). Zie ook indicator Verkeersprestaties motorvoertuigen, 1990-2012
Voor de berekeningswijze van emissies door wegverkeer zie de technische toelichting van indicator Emissies naar lucht door wegverkeer, 2012.
Voor gegevens over geluidhinder zie Geluidhinder per bron, 1990-2011

Basistabel

Zie de verschillende links bij de berekeningswijze.

Geografisch verdeling

Nederland

Verschijningsfrequentie

In mei definitieve cijfers t-2; in september voorlopige cijfers t-1

Achtergrondliteratuur

Methoden: op de website van Emissieregistratie achter Overzicht documenten
Begrippen: op de website van Emissieregistratie achter Begrippenlijst

Opmerking

De methodiek voor de berekening van de emissies door wegverkeer wordt jaarlijks aangepast. De meest recente methodiekbeschrijving geeft het rapport Klein, J., et al. (Klein et al., 2009). Er is hiervan tevens een Engelse vertaling beschikbaar (Klein et al.,2010).
Vanaf heden worden de broeikasgasemissies door landbouwvoertuigen, de visserij en mobiele werktuigen allemaal gepresenteerd onder Verkeer en vervoer.

Betrouwbaarheidscodering

C (Gemiddeld; afhankelijk van emissieoorzaak en stof)

Referentie van deze webpagina: CBS, PBL, Wageningen UR (2013). Wegverkeer: volumeontwikkeling en milieudruk, 1990-2012 (indicator 0127, versie 21, 9 oktober 2013). www.compendiumvoordeleefomgeving.nl. CBS, Den Haag; Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag/Bilthoven en Wageningen UR, Wageningen.

Deel deze pagina: