printPDF

Stikstofbalans van bodem en grondwater, 1986-2010

De aanvoer van stikstof op landbouwgrond is tussen 1986 en 2010 met 41 procent afgenomen. Van de totale aanvoer van stikstof naar de bodem komt bijna 90 procent op landbouwgrond terecht, hoofdzakelijk via de toepassing van dierlijke mest en kunstmest.

 19861990200020052006200820092010*
         
 miljoen kg N      
         
Aanvoer landbouwgronden1 090926844724715674641644
Dierlijke mest479406409360347352338341
Kunstmest492400329268276230218218
Andere organische meststoffen9911117788
Atmosferische depositie8482675658574848
Overige aanvoer2629282927282929
         
Afvoer landbouwgronden1 090926844724715674641644
Afvoer gewassen (incl. gras)489520429380394397385376
Emissie naar water 1)66333333
Uit- en afspoeling 2)5249733838474747
Ophoping (accumulatie) en denitrificatie543351339303280227206218
         
Aanvoer overige gronden9496989399958485
Lokale stortingen         
w.v.Zuiveringsslib57310000
 Baggerspecie76333333
 overig afval911222222222223
Diffuse aanvoer         
w.v.atmosferische depositie5657504548473737
 overige diffuse aanvoer1715202226232222
         
Afvoer overige gronden9496989399958485
Uit- en afspoeling 2)1151054777
Ophoping (accumulatie) en denitrificatie8391888895887778
 
Bron: CBS (2011).CBS/aug11/0195
1) Emissies door het meemesten van sloten en lozingen in het spui- en drainagewater uit de glastuinbouw.
2) Modelberekening (STONE 2.3). Bron: Emissieregistratie (2011).
NB. Gegevens 2010 zijn voorlopig.

Aanvoer van stikstof

Van de totale aanvoer van stikstof naar de bodem komt bijna 90 procent op landbouwgronden terecht, hoofdzakelijk in de vorm van dierlijke mest en kunstmest. De aanvoer van stikstof op landbouwgrond is tussen 1986 en 2010 (voorlopig cijfer) met 41 procent gedaald.

Afvoer van stikstof

Van de aangevoerde hoeveelheid stikstof op landbouwgronden nemen de gewassen (inclusief gras) circa 60 procent op. De rest belast het milieu: door uit- en afspoeling komt stikstof terecht in het oppervlaktewater (5-10 procent van het totaal), door denitrificatie in de lucht, en door accumulatie (ophoping) in bodem en grondwater.
De afvoer met gewassen is behalve van de mate van bemesting en grondsoort ook afhankelijk van de weersomstandigheden. Jaarlijks kunnen de gewasopbrengsten door andere weersomstandigheden sterk van elkaar afwijken met als gevolg schommelingen in de accumulatie.
  •  
Referenties en relevante info

Referenties

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Stikstofbalans van bodem en grondwater

Omschrijving

Aanvoer, afvoer en ophoping (accumulatie) van stikstof in bodem en grondwater.

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Berekeningswijze

Meer informatie over de berekeningsmethode geeft het artikel Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006) en de website van de Emissieregistratie (meta-informatie) (Emissieregistratie, 2011).
De accumulatie wordt bepaald door de aan- en afvoer van meststoffen. Voor de berekening van de accumulatie worden gegevens gebruikt uit diverse CBS-statistieken zoals milieustatistieken (dierlijke mest, afvalwater, luchtemissies en afvalstoffen) en landbouwstatistieken (oogstraming en graslandgebruik). Ook is een deel van de basisgegevens afkomstig uit externe bronnen zoals Emissieregistratie, Planbureau voor de Leefomgeving, Landbouw-Economisch Instituut, Rijkswaterstaat-Waterdienst (voorheen RIZA), Blgg en Agentschap NL. Tenslotte wordt informatie geput uit literatuuronderzoek en worden enkele bedrijven telefonisch en/of schriftelijk benaderd voor gegevensverstrekking.

Basistabel

StatLine: Stikstof en fosfor in Nederland (CBS, 2011);
Website van de Emissieregistratie (Emissieregistratie, 2011).

Geografisch verdeling

Nederland

Andere variabelen

Aanvoer (landbouwgronden via kunstmest, dierlijke mest en atmosferische depositie, overige gronden via zuiveringsslib, baggerspecie en diffuse aanvoer), afvoer (met gewassen, uit- en afspoeling) en accumulatie in landbouwgronden en overige gronden.

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks

Achtergrondliteratuur

Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006) (korte methodenbeschrijving)
Website van de Emissieregistratie (Emissieregistratie, 2011)

Opmerking

Als gevolg van nieuwe inzichten zijn voor de jaren vanaf 1990 een aantal gegevens over de aanvoer en afvoer naar landbouwgronden gewijzigd ten opzichte van de gegevens in de vorige versie van deze indicator.

Betrouwbaarheidscodering

C (schatting, gebaseerd op een groot aantal (accurate) metingen; de representativiteit is grotendeels gewaarborgd)

Referentie van deze webpagina: CBS, PBL, Wageningen UR (2011). Stikstofbalans van bodem en grondwater, 1986-2010 (indicator 0195, versie 13, 19 augustus 2011). www.compendiumvoordeleefomgeving.nl. CBS, Den Haag; Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag/Bilthoven en Wageningen UR, Wageningen.