printPDF

Fosforbalans van bodem en grondwater, 1986-2010

De aanvoer van fosfor op landbouwgrond is tussen 1986 en 2010 met 56 procent afgenomen. Van de totale aanvoer van fosfor naar de bodem komt circa 80 procent op landbouwgrond terecht, hoofdzakelijk via de toepassing van dierlijke mest en kunstmest.

  19861990200020052006200820092010*
          
  miljoen kg P
          
Aanvoer landbouwgronden1571401089390776669
Dierlijke mest11399766766625962
Kunstmest36332721211244
Overige organische meststoffen56443222
Atmosferische depositie21000000
Overige aanvoer11110111
          
Afvoer landbouwgronden1571401089390776669
Afvoer gewassen (incl. gras)6565605553585453
Emissie naar water 1)11000000
Uit- en afspoeling 2)32432333
Ophoping (accumulatie) 887244353516913
          
Aanvoer overige gronden1817171718191819
Lokale stortingen        
w.v.zuiveringsslib23100000
 baggerspecie65322222
 overig afval76555556
Diffuse aanvoer        
w.v.atmosferische depositie11000000
 overige diffuse aanvoer3281011121111
         
Afvoer overige gronden1817171718191819
Uit- en afspoeling 2)00000000
Ophoping (accumulatie)1816171718191819
 
Bron: CBS (2011).CBS/aug11/0196
1) Emissies door het meemesten van sloten en lozingen in het spui- en drainagewater uit de glastuinbouw.
2) Modelberekening (STONE 2.3). Bron: Emissieregistratie (2011).
NB. Gegevens 2010 zijn voorlopig.

Aanvoer van fosfor

De totale aanvoer van fosfor naar landbouwgrond is tussen 1986 en 2010 (voorlopig cijfer) met 56 procent gedaald. De afname is geheel toe te schrijven aan de verminderde aanvoer van fosfor in dierlijke mest en kunstmest op landbouwgrond. Van de totale aanvoer van fosfor naar de bodem komt circa 80 procent op landbouwgronden terecht, hoofdzakelijk in de vorm van dierlijke mest en kunstmest. Ten opzichte van 2009 is de aanvoer van fosfor naar landbouwgrond in 2010 (voorlopig cijfer) gestegen met 5 procent als gevolg van 5 procent meer aanvoer met dierlijke mest.

Afvoer van fosfor

Fosfor dat niet door de gewassen wordt opgenomen, accumuleert in eerste instantie in de bodem. Het vermogen van de bodem om fosfor te accumuleren (ophopen) is echter beperkt. Op een gegeven moment is de bodem verzadigd en spoelt fosfor uit naar het grond- en oppervlaktewater.
In 2010 (voorlopig cijfer) heeft zich van de totaal aangevoerde hoeveelheid fosfor op landbouwgronden 19 procent in de bodem opgehoopt (2000: circa 40 procent, 1990: circa 50 procent en 1986: circa 55 procent).
De afvoer met gewassen is behalve van de mate van bemesting en grondsoort ook afhankelijk van de weersomstandigheden. Jaarlijks kunnen de gewasopbrengsten door andere weersomstandigheden sterk van elkaar afwijken met als gevolg schommelingen in de accumulatie.
  •  
Referenties en relevante info

Referenties

Relevante informatie

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Fosforbalans van bodem en grondwater

Omschrijving

Ontwikkeling van de aanvoer, afvoer en ophoping van het nutriënt fosfor op landbouwgrond en overige gronden.

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Berekeningswijze

Meer informatie over de berekeningsmethode geeft het artikel Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006) en de website van de Emissieregistratie (meta-informatie) (Emissieregistratie, 2011).
De accumulatie wordt bepaald door de aan- en afvoer van meststoffen. Voor de berekening van de accumulatie worden gegevens gebruikt uit diverse CBS-statistieken zoals milieustatistieken (dierlijke mest, afvalwater, luchtemissies en afvalstoffen) en landbouwstatistieken (oogstraming en graslandgebruik). Ook is een deel van de basisgegevens afkomstig uit externe bronnen zoals Emissieregistratie, Planbureau voor de Leefomgeving, Landbouw-Economisch Instituut, Rijkswaterstaat-Waterdienst (voorheen RIZA), Blgg en Agentschap NL. Tenslotte wordt informatie geput uit literatuuronderzoek en worden enkele bedrijven telefonisch en/of schriftelijk benaderd voor gegevensverstrekking.

Basistabel

StatLine: Stikstof en fosfor in Nederland (CBS, 2011)
Website van de Emissieregistratie (Emissieregistratie, 2011)

Geografisch verdeling

Nederland

Andere variabelen

Aanvoer (landbouwgronden via kunstmest, dierlijke mest en atmosferische depositie, overige gronden via zuiveringsslib, baggerspecie en diffuse aanvoer), afvoer (met gewassen, uit- en afspoeling) en accumulatie in landbouwgronden en overige gronden.

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks

Achtergrondliteratuur

Balansen van mineralen en zware metalen (CBS, 2006) (korte onderzoeksbeschrijving)
Website van de Emissieregistratie (Emissieregistratie, 2011).

Betrouwbaarheidscodering

C (schatting, gebaseerd op een groot aantal (accurate) metingen; de representativiteit is grotendeels gewaarborgd)

Referentie van deze webpagina: CBS, PBL, Wageningen UR (2011). Fosforbalans van bodem en grondwater, 1986-2010 (indicator 0196, versie 13, 19 augustus 2011). www.compendiumvoordeleefomgeving.nl. CBS, Den Haag; Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag/Bilthoven en Wageningen UR, Wageningen.