printPDF

Zware metalen in rivieren bij grensoverschrijding, 1985-2004

Concentratie van zware metalen (totaal) in rivieren bij grensoverschrijding

	Stof	Normen			90-percentielwaarden (μg l-1)
		VR	MTR		1985	1990	1995	2000	2003	2004
Rijn	Cadmium	0.4	2		0.34	0.24	0.12	0.09	0.24	0.12
	Chroom	2.4	84		10.3	9.1	4.1	3.6	5.6	3.2
	Koper	1.1	3.8		10.2	10.9	5.8	5.2	9.3	7.7
	Kwik	0.07	1.2		0.10	0.09	0.05	0.03	0.09	0.06
	Nikkel	4.1	6.3		7.1	6.1	4.2	3.6	4.1	3.6
	Lood	5.3	220		9.1	8.9	5.7	4.1	8.5	7.0
	Zink	12	40		70	67	36	23	40	43
Maas	Cadmium	0.4	2		1.21	2.21	0.55	0.63	0.64	0.98
	Chroom	2.4	84		19.1	23.4	6.0	4.2	2.6	3.8
	Koper	1.1	3.8		16.7	18.5	9.8	9.5	11.8	9.8
	Kwik	0.07	1.2		0.12	0.27	0.08	0.04	0.02	0.03
	Nikkel	4.1	6.3		7.2	7.0	5.0	4.3	6.4	6.9
	Lood	5.3	220		20.6	20.6	18.4	13.3	8.4	8.7
	Zink	12	40		251	196	135	62	86	61
Schelde	Cadmium	0.4	2		0.99	0.39	0.27	0.28	0.31	0.37
	Chroom	2.4	84		8.8	9.5	8.8	2.3	10.4	13.4
	Koper	1.1	3.8		10.6	5.6	5.1	5.9	6.7	6.9
	Kwik	0.07	1.2		0.09	0.08	0.05	0.05	0.04	0.06
	Nikkel	4.1	6.3		14.3	9.8	7.4	8.4	7.0	7.6
	Lood	5.3	220		8.1	5.5	5.5	7.6	5.4	5.8
	Zink	12	40		49	28	32	30	29	34
Bron:RWS RWS RIZA

Ontwikkelingen

De concentraties zware metalen in zoet oppervlaktewater nemen in de loop van de tijd af, al is het verloop soms wat grillig. Chroom, kwik en lood overschrijden nergens het MTR. Voor de hoge waarden in 2003 en 2004 in de Schelde is geen verklaring voorhanden. Koper overschrijdt overal het MTR. Nikkel overschrijdt het MTR in de Schelde, fluctueert om het MTR in de Maas en voldoet aan het MTR in de Rijn. Zink overschrijdt het MTR in de Maas. Vanaf ongeveer 1995 voldoet cadmium aan de streefwaarde, behalve in de Maas.

Beleid

De Europese Kaderrrichtlijn Water heeft cadmium, kwik, lood en nikkel aangewezen als prioritaire stof en een daarbij horende normconcentratie voor opgeloste stof (met correctie voor achtergrond) voorgesteld. Lidstaten moeten zelf nog andere relevante stoffen aanwijzen en normeren. De Internationale Rijn Commissie heeft voor cadmium, chroom, kwik, lood en nikkel 'Zielvorgaben'opgesteld, eveneens in opgeloste vorm. Het Nederlandse beleid is er op gericht de concentraties metalen terug te dringen tot onder het MTR, en op langere termijn tot onder het VR. MTR en VR is vastgesteld voor zowel opgelost als totaal-metaal (inclusief aan zwevend stof geadsorbeerd materiaal)

Relevantie

De waarden voor het MTR zijn gebaseerd op ecotoxicologische gronden. Dat betekent dat bij overschrijding van het MTR negatieve effecten op organismen niet kunnen worden uitgesloten. VR is in het algemeen 100 keer zo laag als het MTR.

Methodiek

Een 90-percentiel is het concentratieniveau dat in 10% van de metingen wordt overschreden. Indien een gemiddelde van meerdere locaties is ingevoerd, betreft het een gemiddelde, van de per locatie aangeleverde 90-percentiel jaargemiddelden.In deze indicator is getoetst aan het MTR voor totaal-metaal concentratie, dus inclusief aan het aan zevend stof geadsorbeerde materiaal.

Meetlocaties

Meetlocaties zijn gekozen bij grensoverschrijding, voor de Rijn is dat Lobith, voor de Maas Eijsden, voor de Schelde Schaar van Ouden Doel. De grensoverschrijding van de Eems is op Duits grondgebied, er zijn geen waarnemingen voorhanden.

Referentie van deze webpagina: CBS, PBL, Wageningen UR (2005). Zware metalen in rivieren bij grensoverschrijding, 1985-2004 (indicator 0251, versie 05, 26 mei 2005). www.compendiumvoordeleefomgeving.nl. CBS, Den Haag; Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag/Bilthoven en Wageningen UR, Wageningen.

Dossier zware metalen