printPDF

Macroparameters in ondiep grondwater, 1985-2007

Belasting van de bodem met dierlijke mest en kunstmest is gedaald, dit heeft nog geen effect op kwaliteit ondiep grondwater.

Stof, per grondsoort en grondgebruik	1985	1990	1995	2000	2005	2006	2007
	% waarnemingen boven de streefwaarde
Aluminium (drinkwaternorm 0,2 mg/l)
Zand_landbouw	*	21	19	18	14	14	14
Zand_natuur	*	33	33	37	28	26	23
Rivierklei_landbouw	*	0	0	0	0	0	0
Zeeklei_landbouw	*	5	8	11	0	0	0
Veen_landbouw	*	4	4	4	4	4	4
Sulfaat (streefwaarde 150 mg/l)
Zand_landbouw	8	8	9	5	3	3	3
Zand_natuur	0	0	2	2	2	2	2
Rivierklei_landbouw	5	5	0	10	10	10	10
Zeeklei_landbouw	27	30	27	22	22	22	22
Veen_landbouw	4	4	4	4	4	4	4
Kalium (drinkwaternorm 12 mg/l)
Zand_landbouw	20	20	22	23	24	25	23
Zand_natuur	2	5	2	2	2	2	2
Rivierklei_landbouw	5	5	5	5	0	0	0
Zeeklei_landbouw	54	57	57	57	57	54	54
Veen_landbouw	27	27	27	31	31	31	31
Nitraat-N (drinkwaternorm 11,3 mg/l)
Zand_landbouw	17	23	22	20	20	19	16
Zand_natuur	0	2	7	7	5	5	5
Rivierklei_landbouw	5	5	5	5	10	10	10
Zeeklei_landbouw	0	0	0	0	0	0	0
Veen_landbouw	0	0	0	0	0	0	0
Ammonium-N (streefwaarden: zandgebieden 2 mg/l, klei + veen 10 mg/l)
Zand_landbouw	22	23	22	20	25	24	22
Zand_natuur	5	5	8	8	2	2	5
Rivierklei_landbouw	0	0	0	0	5	5	5
Zeeklei_landbouw	38	43	43	40	43	38	38
Veen_landbouw	31	31	31	31	31	19	19
Totaal-P (streefwaarden: zandgebieden 0,4 mg/l, klei + veen 3 mg/l)
Zand_landbouw	5	6	10	9	4	4	8
Zand_natuur	0	0	0	0	0	0	0
Rivierklei_landbouw	0	0	0	0	0	0	0
Zeeklei_landbouw	11	19	19	22	5	11	11
Veen_landbouw	8	12	12	15	8	12	12
Bron: RIVM Landelijk meetnet grondwaterkwaliteit						PBL/MNC/dec08/0273
* Niet geanalyseerd

Ontwikkeling

Onder landbouwgronden in de zandgebieden zijn, als gevolg van vermesting, de nitraatgehalten in het ondiepe grondwater (5-15 m diepte) vaak hoger dan de streefwaarde. In de klei- en veengebieden vinden soms overschrijdingen van de streefwaarde plaats die vooral veroorzaakt worden door hoge natuurlijke gehalten van de desbetreffende stof. In de beschouwde periode treden geen duidelijke veranderingen op.

Beleid

De Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO), de Europese Unie (EU-Drinkwaterrichtlijn in 1980) en de Nederlandse overheid (Waterleidingwet) hebben voor nitraat een waarde van 50 mg/l vastgesteld als maximaal toelaatbaar risico (MTR)-waarde voor water voor de menselijke consumptie. De EU-Nitraatrichtlijn gaat ervan uit dat de MTR-waarde moet gelden voor al het water dat een mogelijke bron is voor de drinkwatervoorziening. Het gevolg is dat ook het grondwater in Nederland aan deze MTR-waarde dient te voldoen. Onderdeel van de EU-Nitraatrichtlijn is een beperking van de hoeveelheid toegediende stikstof via dierlijke mest tot 170 kg/ha. Nederland gaf invulling aan de Nitraatrichtlijn via het mineralenaangiftesysteem (MINAS) en een systeem van mestafzetcontracten (MAO). Het Nederlandse mestbeleid is echter in oktober 2003 door het Europese Hof van Justitie veroordeeld. In december 2005 heeft de Europese Commissie aan Nederland een derogatiebeschikking afgegeven voor de periode 2006-2009. Hiermee mogen graslandbedrijven, dit zijn bedrijven met een aandeel grasland van minimaal 70% van het totale areaal, onder voorwaarden, per hectare tot 250 kilogram stikstof toedienen via dierlijke mest van graasdieren.

Relevantie

Alle genoemde stoffen bedreigen de kwaliteit van het drinkwater.

Referentie van deze webpagina: CBS, PBL, Wageningen UR (2009). Macroparameters in ondiep grondwater, 1985-2007 (indicator 0273, versie 05, 16 januari 2009). www.compendiumvoordeleefomgeving.nl. CBS, Den Haag; Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag/Bilthoven en Wageningen UR, Wageningen.

Dossier kwaliteit bodem en grondwater