Terug naar Lokale leefomgeving

Gezondheidseffecten van fijn stof en ozon, 2008

Luchtverontreiniging door fijn stof en ozon was in 2008 verantwoordelijk voor één tot twee procent van de totale vroegtijdige sterfte en één tot drie procent van de spoedopnamen voor long- of hart- en vaataandoeningen in Nederland.

		Totaal	waarvan
		Nederland	fijn stof (PM₁₀)^{1) 4)}	ozon ^{2) 4)}

Sterfte in 2008		aantal mensen

Alle oorzaken		129.721	2.090	1.290
			(1.670 - 2.550)	(860 - 1.720)

w.v.	luchtwegaandoeningen	13.789	690	170
			(550 - 820)	(0 - 330)

	w.v. COPD ³⁾	6.303	290	110
			(210 - 370)	(20 - 200)

	w.v. longontsteking	5.465	290	120
			(210 - 370)	(20 - 220)
	hart- en
	vaataandoeningen	39.964	450	350
			(220 - 660)	(130 - 580)
Spoedopnamen in 2008
Alle luchtwegaandoeningen		76.637	1.030	0
			(640 - 1.450)

Hart- en vaataandoeningen		108.071	1.320	200
			(900 - 1.680)	(0 - 880)

1) Uitgaande van een weekgemiddelde 24-uurs fijn stofconcentratie. 2) Uitgaande van een daggemiddelde 8-uurs ozonconcentratie (van 12 tot 20 uur). 3) Chronic Obstructive Pulmonary Disease, hieronder vallen chronische bronchitis en longemfyseem. 4) tussen haakjes de onder- en bovengrens van het 95% betrouwbaarheidsinterval.
Bron: RIVM.

Effecten van fijn stof en ozon op de gezondheid

Luchtverontreiniging door fijn stof en ozon was in 2008 verantwoordelijk voor 1 tot 2 procent van de totale vroegtijdige sterfte. Voor respiratoire en cardiovasculaire sterfte was dit 1 tot 6 procent. Daarnaast was in 2008 1 tot 3% van de spoedopnamen voor long- en hart- en vaataandoeningen in Nederland het gevolg van luchtverontreiniging door fijn stof en ozon.
De geschatte risico's geassocieerd met fijn stof zijn groter dan die van ozon. Het is onbekend of ozon en fijn stof de stoffen zijn die het effect veroorzaken of dat zij alleen de indicatoren voor een schadelijk mengsel zijn.

Ontwikkeling in jaarlijkse sterfte door fijn stof en door ozon

jaarlijkse sterfte door fijn stof en ozon

Omdat de fijn stofniveaus sinds begin jaren negentig dalen, neemt ook de sterfte door een kortdurende piekblootstelling sinds die tijd af. Begin jaren negentig overleden er per jaar naar schatting nog ongeveer 3500 mensen als gevolg van een kortdurende piekblootstelling aan fijn stof, in 2008 waren dat er circa 2060.

Fijnstofconcentraties, daggemiddelde, 1994-2008

In tegenstelling tot wat we zien bij fijn stof, is er voor de jaarlijkse sterfte door kortdurende blootstelling aan ozon geen sprake van een dalende trend en is er ten opzichte van 1992 zelfs sprake van een toename. Dit weerspiegelt de stabilisering van de ozon niveaus in de buitenlucht.

Ozonconcentraties en volksgezondheid, 1990-2008

Beleid luchtverontreiniging en gezondheid

Het beleid beoogt het voorkomen, verhinderen of verminderen van schadelijke effecten van luchtverontreiniging op de gezondheid van mens en milieu. Voor een uitgebreide beschrijving van het beleid rondom fijn en ozon, zie:

Referenties en relevante info

Referenties

CBS (2009). Overledenen op landelijk niveau naar belangrijke primaire doodsoorzaken .
Hoek, G., A. Verhoeff and P. Fischer (1997). Daily mortality and air pollution in the Netherlands, 1986-1994. LU Wageningen (rapportnr. 1997-481), Wageningen.
Prismant (2009). Landelijke Medische Registratie (LMR): Ziekenhuisopnamen per diagnose.
Vonk, J.M. and J.P. Schouten (1998). Daily emergency hospital admissions and air pollution in the Netherlands 1982-1986 and 1986-1995. VROM regnr. 96.140072. RU Groningen.
Fischer, P.H., C.B. Ameling, M. Marra (2005). Air pollution and daily mortality in the Netherlands over the period 1992 - 2002. RIVM, report 630400002/2005.

Relevante informatie

Emissies van fijn stof en VOS (NEC) en koolmonoxide 1990-2008
Emissies koolmonoxide, fijn stof en VOS per doelgroep (NEC), 2008
EU (2001) Richtlijn 2001/81/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 oktober 2001 inzake nationale emissieplafonds voor bepaalde luchtverontreinigende stoffen (NEC-richtlijn) (link naar PDF-bestand).
VROM (2001). Nationaal Milieubeleidsplan 4. Een wereld en een wil: werken aan duurzaamheid. Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu, Den Haag.

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Gezondheidseffecten fijn stof en ozon

Omschrijving

Sterfte en ziekenhuisopnamen ten gevolge van dagelijkse variatie in fijn stof (PM10) en ozon 2008 en een weergave van de trend in sterfte 1992-2006.

Verantwoordelijk instituut

RIVM

Berekeningswijze

De inschatting voor het jaar 2008 van de gezondheidseffecten door concentraties van fijn stof of ozon, is gebaseerd op de methodiek beschreven in twee Nederlandse studies (Hoek et al., 1997; Vonk en Schouten, 1998).

Basistabel

Contactpersoon Paul Fischer / MGO (N:\data\MC2009\tabel effecten 2008 met nieuwe luvo niveaus.xls)

Geografisch verdeling

Nederland

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks, op verzoek

Achtergrondliteratuur

CBS (2009). Overledenen op landelijk niveau naar belangrijke primaire doodsoorzaken 2006. Hoek, G., A. Verhoeff and P. Fischer (1997). Daily mortality and air pollution in the Netherlands, 1986-1994. LU Wageningen (rapportnr. 1997-481), Wageningen. Prismant (2009). Landelijke Medische Registratie (LMR): Ziekenhuisopnamen per diagnose. Vonk, J.M. and J.P. Schouten (1998). Daily emergency hospital admissions and air pollution in the Netherlands 1982-1986 and 1986-1995. VROM regnr. 96.140072. RU Groningen. Fischer, P.H., C.B. Ameling, M. Marra (2005). Air pollution and daily mortality in the Netherlands over the period 1992 - 2002. RIVM, report 630400002/2005.

Opmerking

De schattingen wijken enigszins af van schattingen in vorige versie van deze indicator vanwege recallibratie van PM10-meetnet en aanvullende imputatie van missende ozonwaarden.

Betrouwbaarheidscodering

Zie betrouwbaarheidsintervallen in de tabel en in de figuur

Archief

Versies van deze indicator

Deze pagina is voor het laatst gewijzigd op 11 januari 2010 (versie 09)

Dossier leefomgeving en gezondheid

Terug naar onderwerp Lokale leefomgeving