printPDF

Plooivlieswaaiertje en klimaatverandering

De paddenstoel plooivlieswaaiertje breidt zich de laatste tijd explosief uit. Waarschijnlijk speelt het warmer wordende klimaat een rol.

Plooivlieswaaiertje
Download figuurdata (MS Excel formaat)

Eerste vondsten plooivlieswaaiertje

Het plooivlieswaaiertje is een kleine paddestoel die voorkomt op dode takken en stammen van diverse loofbomen, vooral van beuk en hazelaar maar ook van eik, els en berk. Tot voor kort had het plooivlieswaaiertje in Europa een typisch continentale verspreiding. De soort ontbrak geheel in het laagland van Noordwest-Europa. De eerste vondsten in Nederland dateren van eind jaren tachtig en stammen uit Zuid-Limburg. Omstreeks 1993 was de soort bekend van een paar plaatsen uit Limburg, oostelijk Brabant en de omgeving van Nijmegen met een geïsoleerde plek in Utrecht.

Explosieve toename

In 1997 lag de noordelijke grens van het Nederlandse verspreidingsgebied ter hoogte van het Rijndal met ten noorden daarvan enkele voorposten. Daarna was sprake van een explosieve toename, waarbij in 1999 ook de zandgronden van Drenthe zijn bereikt. Nu is de soort daar al niet meer zeldzaam. In 2004 liep de noordgrens van het Nederlandse areaal van Veendam via Oosterwolde en Amstelveen naar Wassenaar. Ten noordwesten van die lijn zijn nog geen vondsten bekend.

Invloed klimaat

De toename van het plooivlieswaaiertje wordt toegeschreven aan het warmer worden van de zomers in de laatste decennia. De vooruitgang kan niet worden verklaard door een toename van dode loofhouttakken; deze zijn altijd in ruime mate voorhanden geweest. Het plooivlieswaaiertje staat niet meer op de Rode Lijst van paddenstoelen en heeft nu de categorie "Thans niet bedreigd".
  •  
Referenties en relevante info

Referenties

  • Arnolds, E. en G. van Ommering (1996). Bedreigde en kwetsbare paddestoelen in Nederland. Toelichting op de Rode Lijst. IKC-Natuurbeheer. Wageningen.
  • Arnolds, E. & A. van den Berg (2001). Trends in de paddestoelenflora op basis van karteringsgegevens. Coolia, 44(3):139-152.
  • Arnolds, E. & M. Veerkamp (2008). Basisrapport Rode Lijst Paddenstoelen. Nederlandse Mycologische Vereniging, Utrecht.
  • Nederlandse Mycologische Vereniging (2000). Verspreidingsatlas, kaartenbijlage Overzicht Paddestoelen in Nederland. Nederlandse Mycologische Vereniging. Baarn.
Technische toelichting

Naam van het gegeven

Plooivlieswaaiertje en klimaatverandering

Omschrijving

Ontwikkeling populatie plooivlieswaaiertje

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek

Berekeningswijze

De gegevens van het plooivlieswaaiertje zijn afkomstig van de paddestoelenkartering van de Nederlandse Mycologische Vereniging (NMV). Daarbij wordt het percentage meldingen van een soort van alle meldingen van paddestoelen per jaar opgevat als een maat voor het voorkomen in een bepaald jaar. Dat percentage is vervolgens geïndexeerd waarbij het jaar 2000 op 100 is gezet.

Basistabel

zie tabblad figuurdata onder download figuurdata

Geografisch verdeling

Nederland

Verschijningsfrequentie

tweejaarlijks

Achtergrondliteratuur

Arnolds, E. & A. van den Berg (2001). Trends in de paddestoelenflora op basis van karteringsgegevens. Coolia, 44(3):139-152.

Nederlandse Mycologische Vereniging (2000). Verspreidingsatlas, kaartenbijlage Overzicht Paddestoelen in Nederland. Nederlandse Mycologische Vereniging. Baarn.

Opmerking

Wetenschappelijke naam: Plicaturopsis crispa

Betrouwbaarheidscodering

Schatting, gebaseerd op een aantal metingen, expert judgement, een aantal relevante feiten of gepubliceerde bronnen terzake.

Referentie van deze webpagina: CBS, PBL, Wageningen UR (2010). Plooivlieswaaiertje en klimaatverandering (indicator 1112, versie 04, 25 juni 2010). www.compendiumvoordeleefomgeving.nl. CBS, Den Haag; Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag/Bilthoven en Wageningen UR, Wageningen.