printPDF

Kleine heremietkreeft en druipzakpijp en klimaatverandering, 1988-2010

De kleine heremietkreeft en de druipzakpijp nemen de laatste tijd toe, waarschijnlijk als gevolg van het warmere klimaat.

Kleine heremietkreeft en druipzakpijp
Download figuurdata (MS Excel formaat)

Kleine heremietkreeft langs de kust

De kleine heremietkreeft komt voor in zuidelijke streken en werd rond 1940-1950 slechts af en toe in Nederland aangetroffen. Vanaf 1991 verschijnt de soort steeds meer op het strand. In 1996 daalt de index plotseling sterk, waarschijnlijk als gevolg van de strenge winter van 1995-1996. Ook in 1997 zijn er weinig waarnemingen van de soort, waarschijnlijk ten gevolge van het koude voorjaar. De jaren daarna lijkt de populatie zich weer te herstellen. In 2002 neemt de soort zeer sterk toe en in 2003 worden levende exemplaren op vele plaatsen in zeer grote aantallen in muien en getijdenpoelen op het strand waargenomen. De toename kan het gevolg zijn van klimaatverandering.

Druipzakpijp in Oosterschelde

In 1991 verscheen een nieuwe kolonievormende zakpijp in de Oosterschelde: de druipzakpijp. Deze soort is algemeen langs de Franse Atlantische kust. Tot 1990 was Wimereux in Noord-Frankrijk de noordelijkste vindplaats, maar vanaf 1991 werden kleine aantallen kolonies waargenomen in de Oosterschelde. Vanaf 1996 neemt het aantal waargenomen kolonies spectaculair toe, met name in het Zijpe. Vanaf 1997 melden duikers dat grote delen van de bodem door deze soort overwoekerd worden en dat andere soorten geheel verdreven worden. Klimaatverandering kan daarvan de oorzaak zijn. Ook het stabielere watermilieu in de Oosterschelde als gevolg van de Deltawerken kan een rol hebben gespeeld.

Zakpijpen

Zakpijpen (de naam komt vanwege de gelijkenis met een doedelzak) vormen een aparte klasse uit het dierenrijk die verwant is met de gewervelden. Het zijn zogenaamde 'filter-feeders', die zijn vastgehecht aan de bodem.
  •  
Referenties en relevante info

Referenties

  • Gmelig Meyling, A.W. en R.H. Bruyne (2001). Een duik in mariene gegevens. Lange termijnveranderingen van populaties van enkele mariene organismen (roggen, weekdieren kreeftachtigen e.a.) als gevolg van menselijk handelen. Stichting ANEMOON. Heemstede.
  • Doeksen, Gerrit (2003). Enkele waarnemingen op Terschelling tijdens de invasie van Diogenes pugilator (Roux, 1829) in 2002. Het Zeepaard jrg. 63 (3), 87-93.

Relevante informatie

  • Meer informatie over de kleine heremietkreeft en de druipzakpijp is te vinden op de website van de Stichting Anemoon
Technische toelichting

Naam van het gegeven

Kleine heremietkreeft en druipzakpijp en klimaatverandering

Omschrijving

Populatie ontwikkeling van Kleine heremietkreeft en druipzakpijp

Verantwoordelijk instituut

Centraal Bureau voor de Statistiek

Berekeningswijze

De gegevens van deze twee soorten komen uit de monitoringprogramma's van de Stichting Anemoon. De kleine heremietkreeft wordt geteld langs de Noordzeestranden. De druipzakpijp wordt geteld door duikers.

Basistabel

zie tabblad figuurdata onder download figuurdata

Geografisch verdeling

Kust en Oosterschelde

Andere variabelen

geen

Verschijningsfrequentie

tweejaarlijks

Achtergrondliteratuur

Gmelig Meyling, A.W. en R.H. Bruyne (2001). Een duik in mariene gegevens. Lange termijnveranderingen van populaties van enkele mariene organismen (roggen, weekdieren kreeftachtigen e.a.) als gevolg van menselijk handelen. Stichting ANEMOON. Heemstede.

Opmerking

geen

Betrouwbaarheidscodering

Schatting, gebaseerd op een aantal metingen, expert judgement, een aantal relevante feiten of gepubliceerde bronnen terzake.

Referentie van deze webpagina: CBS, PBL, Wageningen UR (2011). Kleine heremietkreeft en druipzakpijp en klimaatverandering, 1988-2010 (indicator 1113, versie 06, 21 december 2011). www.compendiumvoordeleefomgeving.nl. CBS, Den Haag; Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag/Bilthoven en Wageningen UR, Wageningen.