print PDF

Vissen en klimaatverandering, 1970-2009

De vissoorten schurftvis en kleine pieterman nemen de laatste tijd toe langs de Nederlandse kust. Verminderde predatiedruk zou de toename kunnen verklaren, mogelijk in combinatie met de opwarming van het zeewater.

Schurftvis en kleine pieterman (biomassa)

Ontwikkeling schurftvis

De schurftvis komt voor van het Middellandse zeegebied tot aan het zuiden van Noorwegen. In Nederland was deze soort tot twee decennia geleden vrij schaars. Uit vangstwaarnemingen blijkt dat de hoeveelheid schurftvis de afgelopen 15 jaar aanzienlijk is toegenomen langs de Hollandse kust.
De schurftvis is een platvis die langzaam groeit. Een vis van 14 cm kan wel 13 jaar oud zijn. Het dieet bestaat vooral uit kleine kreeftachtigen en wormen, en daarnaast uit kleine vissen zoals grondels.

Ontwikkeling kleine pieterman

Net als schurftvis wordt ook de kleine pieterman meer waargenomen langs de Hollandse kust dan twintig jaar geleden. De soort komt voor van het Middellandse zeegebied tot aan het midden van Denemarken en was tot ongeveer 1988 vrij zeldzaam in Nederland. De verspreiding van kleine pieterman breidt zich de laatste twee decennia uit naar het noorden.
De kleine pieterman komt vooral voor op zandige bodems. Een individu wordt ongeveer 18 cm lang en kan dan een leeftijd hebben die uiteenloopt van 6 tot 12 jaar. De kleine pieterman graaft zich in de zeebodem in zodat alleen zijn ogen nog net boven het oppervlak uitsteken. Het dieet bestaat vooral uit grondels.

Referenties en relevante info

Referenties

Daan, N., H. Gislason, J.G. Pope and J.C. Rice (2005) Changes in the North Sea fish community: evidence of indirect effects of fishing? ICES Journal of Marine Science, 62: 177-188
Daan, N. (2006) Spatial and temporal trends in species richness and abundance for the southerly and northerly components of the North Sea fish community separately, based on IBTS data 1977-2005 International Council for the Exploration of the Sea ICES CM 2006/ D:02
Heessen, H.J.L., H.C. Welleman, N. Daan, A.C. Smaal en G.J. Piet (2001). Bijdrage RIVO aan Natuurcompendium 2001. Nederlands Instituut voor Visserijonderzoek RIVO. Intern rapport C058/01. IJmuiden.
Knijn, R.J., T.W. Boon, H.J.L. Heessen en J.R.G. Hislop (1993). Atlas of North Sea Fishes. ICES Cooperative Research Report No. 194, 268 pp.
Tulp, I., L.J. Bolle en A.D. Rijnsdorp (2008). Signals from the shallows: in search of common patterns in long-term trends in Dutch estuarine and coastal fish. Journal of Sea Research(60): 54-73

Technische toelichting

Naam van het gegeven

Vissen en klimaatverandering

Omschrijving

Tijdreeks biomassa schurftvis en kleine pieterman (g/ha) in de Nederlandse kustzone (DFS gegevens)

Verantwoordelijk instituut

IMARES (Ingeborg de Boois)

Berekeningswijze

Het aantal beviste ha is berekend door de breedte van de boomkor te vermenigvuldigen met de beviste afstand (geregistreerd). Het aantal vissen is gebaseerd op het aantal vissen gevangen per trek. De biomassa wordt berekend aan de hand van lengte-gewichtrelaties die uit de literatuur of uit eigen data bekend zijn.

Basistabel

DFS Nederlandse kustzone, 3^e/4^e kwartaal, 1970-2009. 1976 ontbreekt omdat in dat jaar geen DFS bemonstering in de kustzone is uitgevoerd.

Geografisch verdeling

Nederlandse kustzone

Andere variabelen

Datum, tijd, vispositie, beviste afstand, trekduur, temperatuur, lengte vis (alle vissoorten), epifauna (aantallen), leeftijdsgegevens diverse vissoorten.

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks

Achtergrondliteratuur

geen

Betrouwbaarheidscodering

C. Schatting, gebaseerd op een groot aantal (accurate) metingen; de representativiteit is grotendeels gewaarborgd.

Archief

Versies van deze indicator

Referentie van deze webpagina: CBS, PBL, Wageningen UR (2012). Vissen en klimaatverandering, 1970-2009 (indicator 1114, versie 06, 10 januari 2012). www.compendiumvoordeleefomgeving.nl. CBS, Den Haag; Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag/Bilthoven en Wageningen UR, Wageningen.