Terug naar Biodiversiteit
print
Wandelende zandbanken zoals Het Rif, zijn onbegroeide 'eilanden' die zich verplaatsen.
Een compleet geulensysteem bestaat uit een zeegat, eb- en vloedgeulen, hoofdgeulen en vertakkingen tot prielen die doodlopen in zandige of slikkige platen.
In een compleet platensysteem is een diversiteit aan platen aanwezig. In de zeegaten bestaan deze platen uit grof zand en langs de vastelandskust of op de wantijen zijn de platen gewoonlijk slikkig. Sommige platen vallen maar korte tijd droog, andere overstromen alleen bij storm. Als de vloedstroom aan twee zijden langs een eiland naar binnen stroomt, ontstaat op de ontmoetingsplaats van de vloedstromen een wantij.
Kwelders of schorren worden van nature gevormd doordat vegetatie zich vestigt en slib uit het vloedwater vastlegt. De lagere delen van kwelders overstromen bij elk hoogwater, dus tweemaal per dag; de hogere delen vaak alleen bij springtij of tijdens stormen.
Eilandkwelders zijn op de Waddeneilanden ontstaan door de aanleg van stuifdijken. Langs de Friese en Groningse kust heeft de mens het ontstaan van de kwelders sterk bevorderd door het aanleggen van rijsdammen en dergelijke langs de dijken; dit zijn landaanwinningkwelders.
Groene stranden zijn de hogere begroeide delen van het strand, zonder dat er van duinvorming sprake is. Begroeide, niet-vastgelegde en daardoor doorgaans onbewoonde eilanden noemt men wandelende eilanden.
Andere ecotopen zijn de overgangen tussen zoutwater- en zoetwatermoerassen, tussen de pleistocene hoge zandgronden en het wad en directe overgangen van duingebied naar wad zonder kwelders daartussen.
In riviermondingen kunnen beschutte baaien en estuaria voorkomen, met een geleidelijke overgang van zout naar zoet water. Bij stormen worden grote delen langs de rivier door zeewater overstroomd en vormen zich karakteristieke estuariene overstromingsgebieden.
Een aparte categorie vormen door organismen gevormde biogene structuren, waaronder mosselbanken, oesterbanken, riffen van borstelwormen (Sabellaria) en zeegrasvelden. Natuurlijke harde substraten worden gevormd door van nature voorkomende stenen en grind.
Bedreigde ecotopen in het Waddengebied
In het Waddengebied zijn veel kenmerkende landschapselementen bedreigd door waterverontreiniging, waterstaatkundige werkzaamheden en visserij.
| Ecotopen in het Waddengebied en mate van bedreiging | |||
| Ecotoop | Omvang | Kwaliteit | Herstelvermogen 1) |
| Wandelende zandbanken | |||
| Compleet geulensysteem | bedreigd | ||
| Compleet platensysteem | ernstig bedreigd | moeilijk | |
| Wantij | bedreigd | onder voorwaarden | |
| Kwelder of Schor - natuurlijke kwelder - eilandkwelder - landaanwinningskwelder - groen strand | kritiek bedreigd ernstig bedreigd | kritiek bedreigd bedreigd ernstig bedreigd | moeilijk onder voorwaarden onder voorwaarden onder voorwaarden |
| Wandelend eiland | kritiek | kritiek | onder voorwaarden |
| Overgangszone tussen - zoet- en zoutwatermoeras - Pleistoceen en wad - duin en wad | verdwenen verdwenen kritiek | kritiek | moeilijk moeilijk moeilijk |
| Beschutte baai | kritiek | ernstig bedreigd | onder voorwaarden |
| Estuaria | verdwenen | kritiek | moeilijk |
| Estuariene overstromingsgebieden | verdwenen | onder voorwaarden | |
| Biogene structuren - mosselbanken - oesterbanken - riffen van borstelwormen - velden schelpkokerwormen - droogvallende zeegrasvelden - sublittorale zeegrasvelden - hoge dichtheden schelpdieren | kritiek verdwenen verdwenen ernstig bedreigd verdwenen bedreigd | kritiek bedreigd bedreigd | moeilijk moeilijk moeilijk zeer moeilijk |
| Hard substraat | ernstig bedreigd | ernstig bedreigd | onder voorwaarden |
| Bron: Alterra | Alterra/MNC/okt02 | ||
| 1) zeer moeilijk = > 150 jaar moeilijk = 15 - 150 jaar onder voorwaarden = onder voorwaarden mogelijk | |||
Waddengebied onder druk
Het Waddengebied is één van de meest natuurlijke gebieden van Nederland. De variatie in overstromingsduur, stroming en zoutgehalte zorgt voor een grote verscheidenheid aan ecotopen in het getijdengebied. Vele daarvan zijn in omvang afgenomen of zelfs geheel verdwenen. Daarnaast staat de kwaliteit van een aantal ecotopen onder druk. Sommige ecotopen zijn nog te herstellen, maar andere moeilijk. Schelpdiervisserij, waterverontreiniging, zandwinning en zandsuppletie, kustwerken en baggerwerkzaamheden zijn de belangrijkste oorzaken van de veranderingen.Ecotopen Waddengebied
Wandelende zandbanken zoals Het Rif, zijn onbegroeide 'eilanden' die zich verplaatsen.
Een compleet geulensysteem bestaat uit een zeegat, eb- en vloedgeulen, hoofdgeulen en vertakkingen tot prielen die doodlopen in zandige of slikkige platen.
In een compleet platensysteem is een diversiteit aan platen aanwezig. In de zeegaten bestaan deze platen uit grof zand en langs de vastelandskust of op de wantijen zijn de platen gewoonlijk slikkig. Sommige platen vallen maar korte tijd droog, andere overstromen alleen bij storm. Als de vloedstroom aan twee zijden langs een eiland naar binnen stroomt, ontstaat op de ontmoetingsplaats van de vloedstromen een wantij.
Kwelders of schorren worden van nature gevormd doordat vegetatie zich vestigt en slib uit het vloedwater vastlegt. De lagere delen van kwelders overstromen bij elk hoogwater, dus tweemaal per dag; de hogere delen vaak alleen bij springtij of tijdens stormen.
Eilandkwelders zijn op de Waddeneilanden ontstaan door de aanleg van stuifdijken. Langs de Friese en Groningse kust heeft de mens het ontstaan van de kwelders sterk bevorderd door het aanleggen van rijsdammen en dergelijke langs de dijken; dit zijn landaanwinningkwelders.
Groene stranden zijn de hogere begroeide delen van het strand, zonder dat er van duinvorming sprake is. Begroeide, niet-vastgelegde en daardoor doorgaans onbewoonde eilanden noemt men wandelende eilanden.
Andere ecotopen zijn de overgangen tussen zoutwater- en zoetwatermoerassen, tussen de pleistocene hoge zandgronden en het wad en directe overgangen van duingebied naar wad zonder kwelders daartussen.
In riviermondingen kunnen beschutte baaien en estuaria voorkomen, met een geleidelijke overgang van zout naar zoet water. Bij stormen worden grote delen langs de rivier door zeewater overstroomd en vormen zich karakteristieke estuariene overstromingsgebieden.
Een aparte categorie vormen door organismen gevormde biogene structuren, waaronder mosselbanken, oesterbanken, riffen van borstelwormen (Sabellaria) en zeegrasvelden. Natuurlijke harde substraten worden gevormd door van nature voorkomende stenen en grind.
Referenties en relevante info
Referenties
- Nordheim, H., O.N. Andersen en J. Thissen (1996). Red lists of Biotopes, Flora and Fauna of the Trilateral Waddensea Area. Helg. Meeresunters. 50 (suppl.).
Technische toelichting
Naam van het gegeven
Bedreigde ecotopen in het Waddengebied
Omschrijving
Beschrijving en bedreiging van 12 ecotopen en 14 subecotopen
Verantwoordelijk instituut
Centraal Bureau voor de Statistiek
Berekeningswijze
De indeling en de gegevens in de tabel zijn conform de Rode Lijst van soorten en ecotopen die in het internationale Waddenzeebeleid gebruikt wordt (Nordheim et al. 1996). De opeenvolgende categorieën van bedreiging zijn: bedreigd, ernstig bedreigd, kritiek en verdwenen.
Basistabel
zie Nordheim et al. (1996)
Geografisch verdeling
Waddengebied
Andere variabelen
geen
Verschijningsfrequentie
onregelmatig
Achtergrondliteratuur
Nordheim, H., O.N. Andersen en J. Thissen (1996). Red lists of Biotopes, Flora and Fauna of the Trilateral Waddensea Area. Helg. Meeresunters. 50 (suppl.).
Opmerking
geen
Betrouwbaarheidscodering
Schatting, gebaseerd op een aantal metingen, expert judgement, een aantal relevante feiten of gepubliceerde bronnen terzake.Deze pagina is voor het laatst gewijzigd op 11 april 2008 (versie 02)